Η νορβηγική κυβέρνηση αποκάλυψε το τελικό σχέδιο για το «θησαυροφυλάκιο» που θα φιλοξενεί δείγματα σπόρων από όλες τις γνωστές ποικιλίες των παγκόσμιων καλλιεργειών, λειτουργώντας ως δικλείδα ασφαλείας σε περίπτωση καταστροφής.

Το Διεθνές Θησαυροφυλάκιο Σπόρων του Σβάλμπαρντ θα χτιστεί μέσα σε μια βουνοπλαγιά σε ένα απομονωμένο νησί κοντά στο Βόρειο Πόλο. Σκοπός αυτής της νέας κιβωτού είναι να προφυλάξει την παγκόσμια αγροκαλλιέργεια από τυχόν μελλοντικές καταστροφές, όπως πυρηνικός πόλεμος, πρόσκρουση αστεροειδούς και κλιματική αλλαγή.

Η κατασκευή ξεκινά τον Μάρτιο και η τράπεζα σπόρων προγραμματίζεται να ανοίξει το 2008. Όταν ολοκληρωθεί, θα μπορεί να φιλοξενήσει τρία εκατομμύρια δείγματα σπόρων. Το κόστος κατασκευής, το οποίο επωμίζεται η νορβηγική κυβέρνηση, ανέρχεται στα 5 εκ. δολάρια.

Η συλλογή και διατήρηση των σπόρων οργανώνεται από το Ίδρυμα Προστασίας Παγκόσμιας Ποικιλίας Καλλιεργειών (Global Crop Diversity Trust), το οποίο έχει αναλάβει την ευθύνη για τη διασφάλιση «της συντήρησης της βιοποικιλότητας των καλλιεργειών στο διηνεκές».

«Θέλουμε ένα δίχτυ ασφαλείας επειδή δεν θέλουμε να πάρουμε πάρα πολλά ρίσκα με την βιοποικιλότητα των καλλιεργειών», δήλωσε ο Cary Fowler, διευθυντής της οργάνωσης. «Μπορεί να φανταστεί κανείς μία αποτελεσματική, αποδοτική, διαρκή απάντηση στην κλιματική αλλαγή, στην έλλειψη νερού, στα θέματα διατροφικής ασφάλειας χωρίς αυτά που θα μπουν στο θησαυροφυλάκιο; Είναι η πρώτη ύλη της γεωργίας».

Η κιβωτός θα κατασκευαστεί 120 μέτρα μέσα σε ένα βουνό στο Σπιτσμπέργκεν, ένα από τα τέσσερα νησιά που απαρτίζουν το Σβάλμπαρντ. Ο Dr Fowler εξήγησε ότι το Σβάλμπαρντ, 1.000 χλμ μακριά από την ηπειρωτική χώρα της Νορβηγίας, επιλέχθηκε, γιατί ήταν πολύ απομονωμένο και επιπλέον πρόσφερε το επίπεδο της σταθερότητας που απαιτεί ένα τέτοιο μακροπρόθεσμο πρόγραμμα. «Κοιτάξαμε πολύ μακριά στο μέλλον. Ελέγξαμε τα επίπεδα ραδιενέργειας μέσα στο βουνό, καθώς και τη γεωλογική δομή της περιοχής», ανέφερε στο BBC. «Επιπλέον, κάναμε ένα μοντέλο ραγδαίων κλιματικών αλλαγών που φτάνει 200 χρόνια μετά και το οποίο περιλαμβάνει το λιώσιμο των πάγων στους δύο Πόλους και στη Γροιλανδία, για να εξασφαλίσουμε ότι αυτή η τοποθεσία θα παραμείνει πάνω από το επίπεδο της θάλασσας». Με το να κατασκευαστεί αυτό το ιδιότυπο θησαυροφυλάκιο βαθιά μέσα στο βουνό, επιτυγχάνεται μια φυσική κατάψυξη από το μονίμως παγωμένο έδαφος, σε περίπτωση που το μηχανικό σύστημα αχρηστευθεί, διευκρίνισε ο Dr Fowler.

Η κιβωτός της Αρκτικής θα λειτουργήσει ως εφεδρική «αποθήκη» για ένα παγκόσμιο δίκτυο τραπεζών σπόρων που θα υποστηρίζεται οικονομικά από το ίδρυμα. Σύμφωνα με τον Dr Fowler, ένα μέρος των δειγμάτων που στεγάζονται σε αυτές τις τράπεζες θα κατατίθενται στο Σβάλμπαρντ, το οποίο θα δρα σαν ένα «ζωντανό Φορτ Νοξ».

Και πρόσθεσε ότι αν και η κιβωτός σχεδιάστηκε για προστατεύσει τα είδη από καταστροφές, θα μπορούσε ακόμη να χρησιμοποιηθεί για να ανεφοδιάζει τις εθνικές τράπεζες σπόρων. «Ένα τέτοιο παράδειγμα συνέβη τον Σεπτέμβριο, όταν ένας τυφώνας σάρωσε τις Φιλιππίνες και κατέστρεψε την εγχώρια τράπεζα σπόρων».

Τα δείγματα μέσα στο θησαυροφυλάκιο θα αποθηκεύονται στους -18^ο Κελσίου. Ο χρόνος ζωής των σπόρων σε κατάσταση ψύξης εξαρτάται από το είδος. Ορισμένες καλλιέργειες, όπως τα μπιζέλια, μπορούν να επιβιώσουν μόνο για 20-30 χρόνια. Άλλες, όπως τα ηλιοτρόπια και τα σιτηρά, διατηρούνται για πολλές δεκάδες, ακόμη και εκατοντάδες χρόνια.

Μόλις συλλεχθούν όλα τα δείγματα και τοποθετηθούν στο Σβάλμπαρντ, η εγκατάσταση θα λειτουργεί χωρίς σχεδόν καμία ανθρώπινη παρέμβαση. «Κάποιος θα πηγαίνει εκεί μία φορά τον χρόνο για να ελέγξει το εσωτερικό και να βεβαιωθεί ότι όλα είναι εντάξει, αλλά δεν θα υπάρχει μονίμως απασχολούμενο προσωπικό. Αν σχεδιάζεις μια εγκατάσταση που προορίζεται σε περίπτωση πραγματοποίησης των χειρότερων σεναρίων, δεν μπορείς να υπολογίζεις πολύ στους ανθρώπους».